07.05.2026 | Małgorzata

Olej z wiesiołka - właściwości, na co pomaga i jak stosować

Olej z wiesiołka to jedno z trzech najważniejszych roślinnych źródeł kwasu γ-linolenowego (GLA) w polskiej kuchni obok oleju z ogórecznika i oleju z nasion czarnej porzeczki.

W oleju z wiesiołka GLA stanowi typowo 7-14% wszystkich kwasów tłuszczowych, a kwas linolowy (LA, omega-6) około 65-80% [1, 10].

Ta kombinacja sprawia, że olej z wiesiołka tłoczony na zimno jest ceniony przez kobiety w okresie zmian hormonalnych, osoby dbające o skórę suchą i wrażliwą oraz wszystkich, którzy chcą wzbogacić codzienną dietę o cenne kwasy tłuszczowe rzadko spotykane w innych olejach.

W tym poradniku znajdziesz konkretne odpowiedzi na pytania, które najczęściej zadają nasi klienci: jakie są właściwości oleju z wiesiołka, na co pomaga, jak go stosować w kuchni i pielęgnacji, czym różni się od kapsułek, a także co mówią o nim badania kliniczne.

Artykuł jest przeznaczony dla osób, które chcą świadomie wybierać oleje roślinne i traktować je jako stały element naturalnej kuchni.

Najważniejsze informacje

• Olej z wiesiołka jest jednym z najbogatszych roślinnych źródeł GLA zawiera typowo 7-14% kwasu γ-linolenowego. Dla porównania: olej z ogórecznika ma 17-25% GLA, a olej z nasion czarnej porzeczki 14-19% [1, 10].
• Polski olej wiesiołkowy tłoczy się z odmiany Oenothera paradoxa wiesiołek dziwny ze względu na wysoką zawartość GLA oraz Oenothera biennis wiesiołek dwuletni.
• Najczęściej badane obszary to atopowe zapalenie skóry, zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS), mastalgia cykliczna oraz wsparcie skóry suchej i wrażliwej.
• Kulinarna porcja oleju z wiesiołka to 1-2 łyżeczki dziennie (5-10 ml). W badaniach klinicznych stosowano dawki 1-6 g oleju z wiesiołka dziennie, co odpowiada około ¼-1¼ łyżeczki oleju.
• Olej najlepiej smakuje i pracuje na zimno jako dodatek do sałatek, twarogu, jogurtu, koktajlu lub gotowej, przestudzonej kaszy. Nie nadaje się do smażenia ani pieczenia.
• Olej z wiesiołka jest wrażliwy na utlenianie wymaga ciemnego szkła, lodówki i krótkiego okresu po otwarciu (zwykle 4-6 tygodni). Dlatego warto wybierać małe pojemności i kupować świeży olej z bieżącego tłoczenia.

Olej z wiesiołka co to jest i z czego powstaje?

Olej z wiesiołka to nierafinowany olej tłoczony z dojrzałych nasion roślin z rodzaju Oenothera. W Polsce spotyka się olej z nasion Oenothera paradoxa, czyli wiesiołka dziwnego, ceniony za wyższą zawartość GLA niż gatunek dziko rosnący w Europie (Oenothera biennis).

Wiesiołek to roślina pochodząca z Ameryki Północnej, gdzie była używana w medycynie ludowej Indian. Do Europy trafiła w XVII wieku, początkowo jako roślina ozdobna. Dziś jest uprawiana komercyjnie głównie ze względu na nasiona, z których powstaje olej.

Nasiona wiesiołka są bardzo drobne mają około 0,5-1 mm średnicy i zawierają 15-20% oleju. Aby uzyskać 1 litr oleju, potrzeba mniej więcej 4,5-7 kg nasion. To jeden z powodów, dla których prawdziwy, tłoczony na zimno olej z wiesiołka jest droższy niż popularne oleje słonecznikowy, rzepakowy czy lniany - surowiec jest cenny, a wydajność tłoczenia umiarkowana.

Olej z wiesiołka właściwości co decyduje o jego unikalności?

Olej z wiesiołka właściwości zawdzięcza przede wszystkim dwóm kwasom tłuszczowym z rodziny omega-6: kwasowi linolowemu (LA) i kwasowi γ-linolenowemu (GLA).

Kwas linolowy jest powszechny w olejach roślinnych, ale GLA znacznie rzadszy. To dlatego wiesiołek tak często pojawia się w kontekście skóry, kobiecej diety i pielęgnacji.

Składnik	Typ	Typowa zawartość	Co oznacza w praktyce
Kwas linolowy (LA, omega-6)	wielonienasycony	65-80%	Główny składnik oleju; szeroko obecny w olejach roślinnych
Kwas γ-linolenowy (GLA, omega-6)	wielonienasycony	7-14%	Cecha wyróżniająca rzadko spotykany w olejach roślinnych
Kwas oleinowy (omega-9)	jednonienasycony	6-11%	Naturalny, stabilizujący składnik wielu olejów roślinnych
Kwas palmitynowy	nasycony	5-8%	Występuje naturalnie w olejach roślinnych
Kwas stearynowy	nasycony	1-3%	Składnik frakcji nasyconej

GLA jest w organizmie prekursorem kwasu dihomo-γ-linolenowego (DGLA), a ten bierze udział w szlaku prostaglandyny E1 (PGE1) - związku regulującego procesy zapalne i wpływającego m.in. na barierę lipidową skóry [1, 10]. Krótko: GLA to składnik, który łączy w sobie wartość żywieniową i kosmetyczną.

Dlaczego GLA z oleju z wiesiołka jest tak cenny?

Organizm potrafi wytwarzać GLA z kwasu linolowego, ale konwersja u części osób jest osłabiona m.in. przy diecie ubogiej w cynk, magnez i witaminę B6, przy dużym stresie, alkoholu lub wraz z wiekiem [1, 10]. Olej z wiesiołka dostarcza GLA w gotowej formie, dzięki czemu nie zależy od indywidualnej sprawności metabolicznej.

Praktyczny wniosek: niewielka, codzienna porcja oleju z wiesiołka (1–2 łyżeczki) wprowadza do diety składnik, którego zwykłe oleje roślinne dostarczają niewiele. To jeden z najprostszych sposobów na wzbogacenie codziennego jadłospisu o GLA.

Co poza GLA znajduje się w oleju z wiesiołka?

Oprócz kwasów tłuszczowych olej z wiesiołka zawiera szereg naturalnych składników towarzyszących:

• tokoferole (witamina E): typowo 30–60 mg na 100 g oleju - naturalny przeciwutleniacz, który pomaga chronić wrażliwe kwasy wielonienasycone;
• fitosterole: m.in. β-sitosterol i kampesterol, naturalnie obecne w olejach nasiennych;
• niewielkie ilości polifenoli, charakterystyczne dla olejów nierafinowanych.

Razem te składniki tworzą profil, który najlepiej wykorzystuje się świeżo, w małej ilości i na zimno.

Wiesiołek dwuletni vs wiesiołek dziwny - jaka jest różnica?

W opisach produktów spotyka się różne nazwy: wiesiołek dwuletni (Oenothera biennis L.) i wiesiołek dziwny (Oenothera paradoxa Hudziok). Warto je rozróżnić, bo gatunek wpływa na zawartość GLA.

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Znaczenie praktyczne
Wiesiołek dwuletni	Oenothera biennis L.	Gatunek pierwotnie z Ameryki Północnej, dziś szeroko rozprzestrzeniony w Europie; najczęściej opisywany w literaturze naukowej; zawartość GLA zwykle 8–10%
Wiesiołek dziwny	Oenothera paradoxa Hudziok	Stabilny mieszaniec opisany w 1966 r., uprawiany m.in. w Polsce; wyhodowane odmiany mogą zawierać do 14% GLA

Jeśli na etykiecie polskiego oleju widnieje Oenothera paradoxa, masz do czynienia z odmianą uprawianą w Polsce cenioną właśnie za wyższą zawartość GLA.

Olej z wiesiołka na co pomaga? Co mówią badania naukowe

Najczęściej badane obszary zastosowania oleju z wiesiołka to atopowe zapalenie skóry, zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS), mastalgia cykliczna, skóra sucha i wrażliwa oraz wsparcie diety w okresie menopauzy [1, 10].

Wyniki badań klinicznych są zróżnicowane część potwierdza obserwowane korzyści, część pokazuje wyniki niejednoznaczne ale samo zainteresowanie naukowców pokazuje, że GLA z oleju wiesiołkowego jest składnikiem o realnej wartości biologicznej.

W codziennej praktyce olej z wiesiołka najczęściej wybiera się w czterech kontekstach:

• jako roślinne źródło GLA w diecie - składnik rzadko obecny w innych olejach;
• do potraw na zimno - sałatki, twaróg, jogurt, kasze, koktajle, pasty kanapkowe;
• dla wsparcia skóry suchej, wrażliwej i reaktywnej - od wewnątrz oraz zewnętrznie;
• w okresie zmian hormonalnych u kobiet - jako element diety bogatej w kwasy wielonienasycone.

Frazy „olej z wiesiołka na co pomaga" i „olejek z wiesiołka na co" są jednymi z najczęściej wpisywanych w wyszukiwarkę. Najprościej odpowiedzieć tak: olej z wiesiołka to delikatny, codzienny dodatek do diety i pielęgnacji, którego największą wartością jest GLA - kwas tłuszczowy o znaczeniu dla skóry i ogólnego profilu lipidowego diety.

Olej z wiesiołka na skórę i twarz kiedy ma najwięcej sensu?

Olej z wiesiołka na twarz i skórę to jedno z najpopularniejszych zastosowań szczególnie u osób ze skórą suchą, wrażliwą, reaktywną lub skłonną do uczucia napięcia. Można stosować go na dwa sposoby: w diecie i zewnętrznie.

W badaniu Muggli (2005) z udziałem 40 zdrowych dorosłych przez 12 tygodni stosowano 3 g oleju z wiesiołka dziennie, dostarczające ok. 345 mg GLA dziennie.

Autor opisał poprawę kluczowych parametrów skóry: uwodnienia, elastyczności i zmniejszenie przeznaskórkowej utraty wody (TEWL) [6]. Mechanizm wiąże się ze szlakiem GLA → DGLA → PGE1, który odgrywa rolę w utrzymaniu bariery lipidowej naskórka.

W praktyce olej z wiesiołka świetnie wpisuje się w pielęgnację bariery skórnej:

• doustnie - jako element diety, 1–2 łyżeczki dziennie do posiłku na zimno;
• zewnętrznie - kilka kropli na lekko wilgotną skórę albo jako dodatek do porcji kremu;
• punktowo - na przesuszone miejsca: policzki, okolice ust, łokcie, dłonie.

Olej z wiesiołka na twarz jak stosować zewnętrznie?

Najprostszy sposób to 2-3 krople wieczorem, na lekko wilgotną skórę, po toniku lub hydrolacie. Można też wymieszać kroplę oleju z porcją kremu i użyć jak bardziej odżywczego kosmetyku na noc.

W praktyce widoczne efekty pielęgnacyjne pojawiają się zwykle po około 4 tygodniach systematycznego stosowania.

Olej z wiesiołka ma naturalny, lekko ziemisty i orzechowy zapach to typowe dla świeżego, nierafinowanego oleju tłoczonego na zimno.

Przy cerze reaktywnej warto zacząć od próby na małym fragmencie skóry.

Olej z wiesiołka a trądzik i cera problematyczna

Choć wiesiołek kojarzy się głównie ze skórą suchą, ma też niski potencjał komedogenny (stopień 2–3 w skali komedogenności), co oznacza, że może być rozważany przy cerze mieszanej lub łojotokowej.

GLA bierze udział w szlakach modulujących odpowiedź zapalną skóry, dlatego olej z wiesiołka bywa składnikiem mieszanek pielęgnacyjnych dla cery problematycznej.

Przy aktywnym trądziku najlepiej zacząć od testu punktowego, łączyć olej w mieszance z lżejszymi składnikami (np. olej jojoba) i traktować go jako uzupełnienie pielęgnacji, nie zamiennik leczenia dermatologicznego.

Olej z wiesiołka a atopowe zapalenie skóry (AZS)

Atopowe zapalenie skóry jest jednym z najlepiej opisanych obszarów badań nad olejem z wiesiołka i jednym z powodów, dla których stał się tak popularny w pielęgnacji.

W badaniu Schalin-Karrila i wsp. (1987) pacjenci z AZS przyjmowali olej z wiesiołka przez 12 tygodni. Autorzy odnotowali poprawę wybranych parametrów klinicznych, w tym świądu i suchości skóry [2].

W późniejszym randomizowanym badaniu Senapati i wsp. (2008), z udziałem 50 dorosłych, opisano istotną poprawę parametrów klinicznych w grupie przyjmującej olej z wiesiołka w porównaniu z placebo [3].

Z drugiej strony przegląd Cochrane (Bamford i wsp., 2013), obejmujący 27 badań nad olejem z wiesiołka i ogórecznika u łącznie 1596 uczestników, nie potwierdził jednoznacznej przewagi tych olejów nad grupami kontrolnymi [11]. Wyniki w literaturze są więc zróżnicowane co skłania do traktowania oleju z wiesiołka jako rozsądnego elementu diety i pielęgnacji skóry suchej lub atopowej, ale nie zamiennika emolientów ani leczenia dermatologicznego.

Olej z wiesiołka a hormony, PMS i menopauza

Olej z wiesiołka często pojawia się w kontekście kobiecej diety, PMS i menopauzy.

Warto jednak rozdzielić dwie rzeczy: olej z wiesiołka nie zawiera fitoestrogenów ani fitohormonów i nie zmienia bezpośrednio poziomu hormonów we krwi.

Jego potencjalne działanie wynika z obecności GLA i pośredniego wpływu na szlak prostaglandyn (PGE1), który moduluje odpowiedź zapalną w tym potencjalnie odpowiedź tkanki piersi i macicy na zmiany hormonalne.

To dlatego wiesiołek był badany w obszarach związanych z cyklem kobiecym, tkliwością piersi i objawami okołomenopauzalnymi [1, 10].

Olej z wiesiołka a PMS

W badaniu Khoo i wsp. (1990) 38 kobiet z objawami PMS przyjmowało olej z wiesiołka lub placebo przez sześć cykli miesięcznych [4].

Uczestniczki odczuwały poprawę w trakcie badania, ale różnice między grupami nie były na tyle wyraźne, aby uznać efekt za jednoznacznie potwierdzony.

W przeglądzie Mahboubi (2019) autorka opisuje zróżnicowane wyniki, sugerując, że najlepsze rezultaty obserwuje się przy konkretnych objawach (tkliwość piersi, drażliwość) niż w kompleksowym PMS [10].

W praktyce: wiele kobiet wybiera olej z wiesiołka jako naturalne wsparcie diety w drugiej fazie cyklu, traktując go jako stały element rytmu żywieniowego w okresie napięcia przedmiesiączkowego.

Olej z wiesiołka a menopauza

W badaniu Chenoy i wsp. (1994) 56 kobiet z uderzeniami gorąca przyjmowało przez sześć miesięcy kwas gamolenowy z oleju z wiesiołka albo placebo [7]. Wyniki nie pozwoliły uznać oleju za samodzielne rozwiązanie problemu objawów wazomotorycznych.

Praktyczny sens oleju z wiesiołka w okresie menopauzy jest jednak inny: to łagodny olej roślinny z GLA, który dobrze wpisuje się w dietę kobiety w tym okresie, szczególnie wtedy, gdy skóra staje się bardziej sucha, a profil tłuszczów w diecie warto wzbogacić o kwasy wielonienasycone.

Decyzje dotyczące terapii objawów menopauzy najlepiej zostawić lekarzowi ginekologowi, a olej traktować jako stały, łagodny element jadłospisu.

Czy olej z wiesiołka reguluje hormony?

Krótko: nie wprost. Olej z wiesiołka nie zwiększa poziomu progesteronu, nie zastępuje terapii hormonalnej i nie powinien być opisywany jako produkt „regulujący hormony".

Można natomiast jasno powiedzieć, że dostarcza GLA - składnika badanego w kontekście procesów, które pośrednio wiążą się z komfortem skóry, cyklem kobiecym i okresem zmian hormonalnych.

Olej z wiesiołka na włosy kiedy warto go rozważyć?

Olej z wiesiołka na włosy warto rozumieć bardziej przez pryzmat skóry głowy niż samej łodygi włosa.

To nie jest klasyczny olej do olejowania włosów (jak kokosowy, arganowy, jojoba czy migdałowy), ale ma swoje zastosowania.

Najczęstsze konteksty stosowania:

• przy suchej skórze głowy, łuszczeniu lub wrażliwości - punktowo, jako dodatek do sprawdzonej pielęgnacji;
• przy łojotokowym zapaleniu skóry głowy - pojedyncze badania sugerują działanie wspomagające, choć liczebności grup są małe i wnioski wymagają ostrożności;
• w diecie - 1-2 łyżeczki dziennie jako wsparcie kondycji skóry głowy „od środka".

W praktyce wiesiołek to dobry wybór, gdy szukasz oleju działającego raczej „od środka" dla skóry, niż klasycznego kosmetyku do olejowania długości włosów.

Olej z wiesiołka czy z ogórecznika co wybrać?

Olej z wiesiołka i olej z ogórecznika łączy jedno: oba są źródłami GLA. Różni je głównie koncentracja tego kwasu, smak, cena i zastosowanie kulinarne.

Cecha	Olej z wiesiołka	Olej z ogórecznika lekarskiego	Olej z nasion czarnej porzeczki
Roślina źródłowa	Oenothera biennis /Oenothera paradoxa	Borago officinalis	Ribes nigrum
Typowa zawartość GLA	8–14%	20–26%	12–17%
Kwas linolowy (LA)	65–80%	35–40%	36–46%
Smak	łagodny, lekko orzechowy	zielony, lekko trawiasty	wyrazisty, lekko owocowy
Zastosowanie w kuchni	bardzo dobre na zimno; uniwersalny	na zimno; smak bardziej charakterystyczny	na zimno; rzadziej spotykany w kuchni
Dla kogo	dla osób szukających łagodnego źródła GLA do codziennej diety	dla osób chcących wyższej koncentracji GLA w mniejszej porcji	dla osób szukających alternatywnego źródła GLA

Czy więcej GLA oznacza automatycznie lepiej?

Niekoniecznie.

Olej z ogórecznika ma wyższą koncentrację GLA, więc mniejsza porcja dostarcza go więcej i to ma sens, gdy zależy nam na jak największej ilości GLA w jak najmniejszej dawce.

Z punktu widzenia codziennej kuchni wiesiołek jest jednak łagodniejszy, łatwiejszy w smaku i bardziej uniwersalny.

Dla większości osób zaczynających przygodę z GLA olej z wiesiołka jest najbardziej „kuchenny" i najłatwiejszy do regularnego włączenia do diety.

Olej z wiesiołka kapsułki, tabletki czy płynny olej?

Fraza „olej z wiesiołka kapsułki" jest popularna, bo wiele osób zna wiesiołek właśnie z apteki. Każda forma ma swoje zastosowania.

Forma	Zalety	Ograniczenia	Dla kogo
Płynny olej tłoczony na zimno	naturalna forma, smak, łatwe użycie w kuchni, pełny profil oleju, kontakt ze świeżością	wymaga lodówki, krótszy czas po otwarciu	dla osób, które chcą używać oleju jako żywności
Kapsułki	wygoda, precyzyjna porcja, łatwe w podróży, brak smaku	mniej kontaktu z jakością oleju, często dodatki technologiczne, olej często rafinowany	dla osób, które nie lubią smaku oleju lub chcą wygodnej rutyny
Tabletki / preparaty złożone	często zawierają dodatki (witamina E, biotyna), wzbogacony skład	dalej od czystego oleju, trudniej porównać skład	dla osób szukających gotowego suplementu

Płynny olej z wiesiołka najlepiej pasuje do codziennej kuchni. Możesz dodać go do sałatki, twarogu, jogurtu, koktajlu albo kaszy. Widzisz kolor, czujesz zapach, znasz świeżość i możesz łatwo ocenić, czy olej nadal jest dobry.

Kapsułki z olejem z wiesiołka są wygodne, gdy liczy się powtarzalność porcji i brak smaku.

Warto jednak wiedzieć, że kapsułka to zawsze coś więcej niż sam olej  typowy skład to olej z nasion wiesiołka, otoczka z żelatyny zwierzęcej, glicerol jako substancja wiążąca i syntetyczny octan-DL-alfa-tokoferylu jako przeciwutleniacz.

Te dodatki są technologicznie potrzebne, ale sprawiają, że kapsułka stoi dalej od czystego oleju niż wersja płynna.

Dlatego w roli codziennego dodatku do potraw kapsułki nie zastąpią świeżego oleju tłoczonego na zimno.

Jeżeli zależy Ci na codziennym, kulinarnym zastosowaniu, wybierz świeży olej z wiesiołka tłoczony na zimno. Jeśli dodatkowo ważne jest pochodzenie surowca z certyfikowanych upraw ekologicznych, sprawdź ekologiczny olej z wiesiołka BIO.

Jak stosować olej z wiesiołka dawkowanie i pora dnia

Olej z wiesiołka dawkowanie w codziennej diecie jest proste: typowa porcja kulinarna to 1–2 łyżeczki dziennie (5–10 ml), dodane do potrawy na zimno.

Dla porównania: w badaniach klinicznych stosowano dawki 1-6 g oleju z wiesiołka dziennie, co odpowiada około ¼-1¼ łyżeczki oleju [1, 6, 10].

W praktyce mała, regularna porcja działa lepiej niż duża, sporadyczna. Olej z wiesiołka jest bogaty w kwasy wielonienasycone, wrażliwy na utlenianie i intensywny pod względem składu lepiej używać go regularnie, świeżo i rozsądnie.

Jak pić olej z wiesiołka?

Można wypić go bezpośrednio z łyżeczki, ale większości osób łatwiej włączyć go do jedzenia. Smak jest łagodny, lekko orzechowy, czasem z ziemistą nutą.

Najlepsze zastosowania kulinarne:

• do sałatki lub surówki;
• do twarogu, jogurtu, kefiru;
• do gotowej, przestudzonej kaszy lub kaszy jaglanej;
• do koktajlu warzywnego lub owocowego;
• do pasty kanapkowej;
• do zupy kremu już po nalaniu do miski, gdy nie jest bardzo gorąca.

Kiedy stosować olej z wiesiołka rano czy wieczorem?

Pora dnia ma mniejsze znaczenie niż regularność. Tłuszcze najlepiej wchłaniają się w obecności jedzenia, więc praktycznie najwygodniej dodać olej do śniadania albo kolacji. Wybierz porę, przy której realnie będziesz o nim pamiętać to najlepsza strategia.

Jak długo stosować olej z wiesiołka?

W badaniach dotyczących skóry obserwacje trwały zwykle 8–12 tygodni [6]. W innych obszarach badania obejmowały od kilku tygodni do kilku miesięcy [2, 3, 5, 7].

W codziennej diecie olej z wiesiołka może być stałym elementem jadłospisu tak jak inne oleje roślinne pod warunkiem, że jest dobrze tolerowany i stosowany w rozsądnych porcjach.

Najprostszy sposób stosowania w pięciu krokach:

• Przechowuj w lodówce, w ciemnej butelce.
• Zacznij od ½ łyżeczki dziennie i obserwuj reakcję organizmu przez tydzień.
• Zwiększ do 1-2 łyżeczek, dodając do gotowych potraw na zimno.
• Nie przekraczaj 1-2 łyżek dziennie bez konsultacji z lekarzem.
• Po otwarciu zużyj w ciągu 4-6 tygodni.

Jak przechowywać olej z wiesiołka?

Olej z wiesiołka jest wrażliwy na światło, tlen i temperaturę.

Wynika to z wysokiej zawartości kwasów wielonienasyconych łącznie ponad 80% profilu kwasów tłuszczowych.

Sposób przechowywania ma więc tu większe znaczenie niż przy wielu innych olejach.

Pięć najważniejszych zasad:

• Trzymaj olej w lodówce.
• Wybieraj ciemne szkło - chroni przed światłem.
• Zakręcaj butelkę od razu po użyciu - tlen przyspiesza utlenianie.
• Zużyj w ciągu 4-6 tygodni po otwarciu - to praktyczny okres dla świeżego, nierafinowanego oleju.
• Nie rób dużych zapasów - lepsza jest mniejsza butelka zużyta na świeżo niż duża stojąca miesiącami.

Naturalna lekka goryczka może pojawiać się w olejach nasiennych, ale wyraźny, ostry, zjełczały zapach to sygnał, że olej nie nadaje się już do spożycia.

Olej z wiesiołka przeciwwskazania, interakcje i skutki uboczne

Olej z wiesiołka w porcji kulinarnej (1-2 łyżeczki dziennie) jest u zdrowych osób dobrze tolerowany.

Większą ostrożność warto zachować przy regularnym stosowaniu większych porcji lub kapsułek szczególnie w kilku konkretnych sytuacjach:

• leki przeciwzakrzepowe i przeciwpłytkowe (warfaryna, NOAC, większe dawki kwasu acetylosalicylowego)  GLA może teoretycznie wpływać na agregację płytek krwi, dlatego przy regularnym stosowaniu warto skonsultować to z lekarzem;
• ciąża i karmienie piersią - kulinarna porcja w sałatce nie jest tym samym co kapsułki czy olej w okresie przedporodowym. Większe porcje wymagają konsultacji z lekarzem prowadzącym;
• planowane zabiegi chirurgiczne - przy regularnym stosowaniu większych porcji warto poinformować lekarza;
• alergia na wiesiołek lub rośliny z rodziny wiesiołkowatych - rzadka, ale możliwa.

Możliwe skutki uboczne opisywane w badaniach to najczęściej łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe (nudności, miękki stolec, dyskomfort trawienny), pojawiające się głównie przy większych dawkach (powyżej 4 g oleju dziennie) [11].

W codziennym użyciu najprościej zacząć od małej ilości i obserwować reakcję organizmu.

Przy chorobach przewlekłych, regularnym przyjmowaniu leków lub jakichkolwiek wątpliwościach warto omówić włączenie oleju do diety z lekarzem prowadzącym.

Jak wybrać dobry olej z wiesiołka?

Dobry olej z wiesiołka powinien być świeży, tłoczony na zimno, przechowywany w ciemnym szkle i możliwie krótko po otwarciu.

Przy tym oleju jakość ma ogromne znaczenie, bo GLA i pozostałe kwasy wielonienasycone są wrażliwe na utlenianie.

Na co zwrócić uwagę przy zakupie:

• tłoczenie na zimno do 38°C wysoka temperatura nie pasuje do delikatnych olejów wielonienasyconych;
• brak rafinacji i filtracji naturalny osad to dobry znak;
• ciemne szkło chroni olej przed światłem;
• przechowywanie w lodówce szczególnie po otwarciu;
• krótki czas zużycia po otwarciu: 4–6 tygodni - paradoksalnie świadczy o naturalności;
• jasna informacja o surowcu np. Oenothera paradoxa dla polskich upraw;
• skład: 100% olej z wiesiołka bez mieszanek z tańszymi olejami;
• pojemność dopasowana do zużycia 100 ml lub 250 ml zwykle ma więcej sensu niż duża butelka na zapas;
• cena adekwatna do jakości 100% olej z wiesiołka tłoczony na zimno za 250 ml kosztuje zwykle od około 60-70 zł; podejrzanie tani olej często oznacza rafinację lub mieszankę.

Jeśli chcesz zacząć od klasycznej wersji, zobacz olej z wiesiołka tłoczony na zimno. Jeśli szukasz produktu z surowca z certyfikowanych upraw ekologicznych, sprawdź ekologiczny olej z wiesiołka BIO.

Olej z wiesiołka to ciekawy, delikatny olej roślinny dla wszystkich, którzy chcą włączyć do diety naturalne źródło GLA.

Jego największa wartość polega na konkretnym składzie: 7–14% kwasu γ-linolenowego, 65–80% kwasu linolowego.

To profil rzadko spotykany w innych olejach roślinnych i właśnie dlatego wiesiołek od lat jest jednym z najczęściej wybieranych olejów w pielęgnacji skóry suchej, kobiecej diecie i codziennym wzbogacaniu jadłospisu.

Najlepiej traktować go jako codzienny rytuał, mały dodatek: 1-2 łyżeczki do sałatki, twarogu, jogurtu, koktajlu lub gotowej kaszy. 

W pielęgnacji świetnie sprawdza się przy skórze suchej i wrażliwej, a w porównaniu z ogórecznikiem jest łagodniejszy w smaku i łatwiejszy do regularnego stosowania.

Jeśli wybierasz olej z wiesiołka, postaw na świeżość: tłoczenie na zimno do 38°C, ciemne szkło, przechowywanie w lodówce i krótki czas zużycia po otwarciu.

---

Najczęściej zadawane pytania

Olej z wiesiołka a olejek z wiesiołka czy to to samo?

W języku potocznym wiele osób mówi „olejek z wiesiołka", ale w przypadku produktu spożywczego poprawniejsza nazwa to olej z wiesiołka. Chodzi o tłoczony na zimno olej z nasion, a nie olejek eteryczny. Użytkownicy często wpisują w Google pytania typu „olejek z wiesiołka na co", ale na etykiecie produktu właściwą nazwą jest „olej".

Olej z wiesiołka na co najczęściej się go wybiera?

Najczęściej wybiera się go jako roślinne źródło GLA, czyli kwasu γ-linolenowego. W praktyce stosuje się go na zimno w kuchni, jako element diety osób dbających o skórę oraz zewnętrznie przy skórze suchej i wrażliwej. Badania kliniczne dotyczyły m.in. atopowego zapalenia skóry, PMS, mastalgii cyklicznej, parametrów skóry i menopauzy [1, 2, 3, 5, 6, 7, 10].

Jak pić olej z wiesiołka i ile dziennie?

Najprościej stosować 1-2 łyżeczki dziennie (5–10 ml) do posiłku. Można wypić olej bezpośrednio z łyżeczki, ale wygodniej dodać go do sałatki, jogurtu, twarogu, koktajlu albo gotowej, przestudzonej kaszy. Większe ilości (powyżej 1 łyżki dziennie) warto omówić z lekarzem, szczególnie przy lekach przeciwzakrzepowych, chorobach przewlekłych, ciąży, karmieniu piersią lub planowanym zabiegu. Nie należy oleju smażyć ani dolewać do bardzo gorących potraw.

Olej z wiesiołka czy z ogórecznika co lepsze?

Oba oleje są źródłem GLA: wiesiołek zawiera 7-14% GLA, ogórecznik 17-25%. Wyższa koncentracja GLA w oleju z ogórecznika nie oznacza jednak proporcjonalnie większego efektu - biodostępność i metabolizm GLA są bardziej złożone niż prosta arytmetyka procentowa. Olej z wiesiołka ma łagodniejszy smak i lepiej sprawdza się w codziennej kuchni; ogórecznik częściej wybierany jest, gdy zależy nam na wyższej koncentracji GLA w mniejszej porcji.

Olej z wiesiołka kapsułki czy płynny olej?

Płynny olej tłoczony na zimno lepiej sprawdza się jako produkt spożywczy do codziennej kuchni daje pełen kontakt ze świeżością, smakiem i jakością. Kapsułki są wygodniejsze w podróży, łatwiej odmierzać precyzyjną porcję i nie wymagają akceptacji smaku. Do regularnej diety polecamy świeży olej tłoczony, do okazjonalnej suplementacji kapsułki.

Czy olej z wiesiołka pomaga na trądzik?

Olej z wiesiołka stosowany wewnętrznie może wspierać równowagę bariery skórnej i potencjalnie modulować produkcję sebum poprzez szlak GLA → DGLA → PGE1, ale dane kliniczne dotyczące samego trądziku są ograniczone. Stosowany zewnętrznie ma niski potencjał komedogenny (stopień 2–3 w skali komedogenności) i może być składnikiem mieszanek pielęgnacyjnych. To uzupełniający element pielęgnacji, nie zamiennik leczenia dermatologicznego.

Czy olej z wiesiołka można stosować na twarz?

Tak. Najlepiej zacząć od 1-2 kropli na noc, na lekko wilgotną skórę, albo wymieszać kroplę z porcją kremu. Sprawdza się szczególnie przy skórze suchej, wrażliwej i reaktywnej. Pierwsze efekty pielęgnacyjne pojawiają się zwykle po około 4 tygodniach systematycznego stosowania. Przy cerze trądzikowej lub łatwo zapychającej się warto wykonać próbę punktową.

Niniejszy artykuł ma wyłącznie charakter popularnonaukowy i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej, diagnozy ani zalecenia terapeutycznego. Olej z wiesiołka jest środkiem spożywczym nie lekiem ani suplementem diety o udokumentowanych klinicznie wskazaniach. Opisane w artykule badania naukowe dotyczą substancji zawartych w oleju z wiesiołka i nie stanowią podstawy do przypisywania konkretnym produktom spożywczym właściwości leczniczych.

Źródła

1. Bayles B., Usatine R., „Evening primrose oil", American Family Physician, 2009;80(12):1405–1408. PMID: 20000302. https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2009/1215/p1405.html
2. Schalin-Karrila M., Mattila L., Jansen C.T., Uotila P., „Evening primrose oil in the treatment of atopic eczema: effect on clinical status, plasma phospholipid fatty acids and circulating blood prostaglandins", British Journal of Dermatology, 1987;117(1):11–19. DOI: 10.1111/j.1365-2133.1987.tb04085.x
3. Senapati S., Banerjee S., Gangopadhyay D.N., „Evening primrose oil is effective in atopic dermatitis: a randomized placebo-controlled trial", Indian Journal of Dermatology, Venereology and Leprology, 2008;74(5):447–452. DOI: 10.4103/0378-6323.42645. PMID: 19052401
4. Khoo S.K., Munro C., Battistutta D., „Evening primrose oil and treatment of premenstrual syndrome", Medical Journal of Australia, 1990;153(4):189–192. DOI: 10.5694/j.1326-5377.1990.tb136857.x. PMID: 2201888
5. Pruthi S., Wahner-Roedler D.L., Torkelson C.J., Cha S.S., Thicke L.S., Hazelton J.H., Bauer B.A., „Vitamin E and evening primrose oil for management of cyclical mastalgia: a randomized pilot study", Alternative Medicine Review, 2010;15(1):59–67. PMID: 20359269
6. Muggli R., „Systemic evening primrose oil improves the biophysical skin parameters of healthy adults", International Journal of Cosmetic Science, 2005;27(4):243–249. DOI: 10.1111/j.1467-2494.2005.00274.x. PMID: 18492193
7. Chenoy R., Hussain S., Tayob Y., O'Brien P.M., Moss M.Y., Morse P.F., „Effect of oral gamolenic acid from evening primrose oil on menopausal flushing", British Medical Journal, 1994;308(6927):501–503. DOI: 10.1136/bmj.308.6927.501. PMID: 8136666
8. Belch J.J., Ansell D., Madhok R., O'Dowd A., Sturrock R.D., „Effects of altering dietary essential fatty acids on requirements for non-steroidal anti-inflammatory drugs in patients with rheumatoid arthritis: a double blind placebo controlled study", Annals of the Rheumatic Diseases, 1988;47(2):96–104. DOI: 10.1136/ard.47.2.96. PMID: 2833184
9. Dove D., Johnson P., „Oral evening primrose oil: its effect on length of pregnancy and selected intrapartum outcomes in low-risk nulliparous women", Journal of Nurse-Midwifery, 1999;44(3):320–324. DOI: 10.1016/S0091-2182%2899%2900055-5. PMID: 10380450
10. Mahboubi M., „Evening primrose (Oenothera biennis) oil in management of female ailments", Journal of Menopausal Medicine, 2019;25(2):74–82. DOI: 10.6118/jmm.18190. PMID: 31497576
11. Bamford J.T.M., Ray S., Musekiwa A., van Gool C., Humphreys R., Ernst E., „Oral evening primrose oil and borage oil for eczema", Cochrane Database of Systematic Reviews, 2013, Issue 4, Art. No.: CD004416. DOI: 10.1002/14651858.CD004416.pub2. PMID: 23633319
12. European Medicines Agency, „Assessment report on Oenothera biennis L. or Oenothera lamarckiana L., oleum", Committee on Herbal Medicinal Products (HMPC). https://www.ema.europa.eu/en/documents/herbal-report/final-assessment-report-oenothera-biennis-l-oenothera-lamarckiana-l-oleum-revision-1_en.pdf